- Γεγονότα, Hμερολόγιο -

 

.

Πολιορκία του Ακροκορίνθου
Ελληνική Επανάσταση του 1821

Οι οχυρώσεις στον βράχο του Ακροκορίνθου
Χρονολογία - 14 Ιανουαρίου 1822
Τόπος Ακροκόρινθος
Έκβαση νίκη των Ελλήνων
Μαχόμενα μέρη
Έλληνες επαναστάτες Οθωμανική αυτοκρατορία
Αρχηγοί
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
Δυνάμεις
 
Απώλειες
 


Η Πολιορκία του Ακροκορίνθου ήταν πολεμική εμπλοκή της επανάστασης του 21 με νικηφόρα έκβαση για τους Έλληνες.

Ο Μάρτης του 1821 βρίσκει την Κορινθία με διστακτικούς τους τοπικούς προεστούς να ηγηθούν του επαναστατικού αγώνα. Ο Σωτήρης Νοταράς και ο μητροπολίτης Κύριλλος, μαζί με τον Τούρκο τοπάρχη (ayan), τον πάμπλουτο Κιαμήλ Μπέη, έχουν πάει απ’ τις αρχές του μήνα στη σύσκεψη προυχόντων του Μοριά στην Τρίπολη, ύστερα από τη διαρροή της φήμης για επανάσταση των Ραγιάδων.

Η οικογένεια του Κιαμήλ Μπέη έχει κλειστεί για ασφάλεια στo κάστρο Ακροκορίνθου με αρκετή φρουρά και εφόδια και με εγγυητή όμηρο τον μικρότερο αδερφό του Σωτήρη Νοταρά, τον Αντρίκο.

Το μούδιασμα του λαού και το κενό εξουσίας που παρουσιάστηκε στην Κορινθία, έρχεται, στις αρχές Απριλίου του ’21, να καλύψει με τη φλογερή του ορμή και με το επαναστατικό του πάθος ο Παπαφλέσσας. Οι Κορίνθιοι τον ακολουθούν και ξεσηκώνονται. Οι Τούρκοι εγκαταλείπουν τα αρχοντικά και τις περιουσίες τους και βρίσκουν καταφύγιο μέσα στο κάστρο, που το διοικεί η δυναμική μάνα του Κιαμήλ Μπέη, Νουρή Μπεγίνα.



Πρώτη Πολιορκία (Μη επιτυχημένη)

Οι εξεγερμένοι της Κορίνθου πολιορκούν στενά τον Ακροκόρινθο, πανηγυρίζοντας τη λευτεριά τους. Πρόκειται για την πρώτη πολιορκία του κάστρου από τις ελληνικές δυνάμεις, η οποία όμως δεν είχε επιτυχία.

Στις 22 Απριλίου 1821, ο Τούρκος σερασκέρης Κεχαγιάμπεης, σταλμένος από τον Κιουταχή, έρχεται με 5.000 στρατό από τα Δυτικά στη Βόχα, και από το Λέχαιο στέλνει μήνυμα στους πολιορκητές του κάστρου να προσκυνήσουν και να διαλυθούν. Το άλλο πρωί, 23 Απριλίου 1821, ο Παπαφλέσσας αποφασίζει την εγκατάλειψη της πόλης, αλλά πριν αποχωρήσουν οι δυνάμεις του, διατάζει τον Γιώργο Χελιώτη να βάλει φωτιά στο περίλαμπρο σεράγι του Κιαμήλ Μπέη και σε άλλα τουρκικά αρχοντικά. Η Νουρή Μπεγίνα βλέποντας από ψηλά να καίγεται το παλάτι της, διατάζει για αντίποινα να σκοτώσουν τον Αντρικό Νοταρά και να πετάξουν έξω από το κάστρο το νεκρό κορμί του.

Ο Κεχαγιάμπεης μπαίνει στην Κόρινθο ανενόχλητος, καίγοντας με τη σειρά του ελληνικά σπίτια και εκκλησίες. Αφήνει ενισχύσεις στους Τούρκους στο κάστρο και αναχωρεί για την Τρίπολη.



Δεύτερη Πολιορκία 


Ο Πανουργιάς με αγωνιστές και άνδρες της τουρκικής φρουράς που παραδίδονται.

Ο Πανουργιάς με αγωνιστές και άνδρες της τουρκικής φρουράς που παραδίδονται.

Επιστρέφουν στην Κόρινθο οι Έλληνες στις αρχές του Μάη 1821 και ξεκινούν τη δεύτερη πολιορκία του Ακροκορίνθου. Επικεφαλής των πολιορκητών είναι ο Καλαβρυτινός Αναγνώστης Πετμεζάς και ο Υδραίος Κωστής Μεθενίτης. Τρία κανόνια, αγορασμένα με έρανο των Υδραίων Φιλικών, υπό τις διαταγές του Υδραίου καπετάνιου Δημήτρη Κριεζή, μεταφέρθηκαν στο απέναντι μικρό καστράκι (Μόντ Εσκουβέ, Πεντεσκούφι) κι έκαναν αρκετή ζημιά στους έγκλειστους του κάστρου.

Η πολιορκία περισφίγγεται, ώσπου οκτώ μήνες μετά οι Τούρκοι αναγκάστηκαν να παραδοθούν με συνθηκολόγηση που κανονίστηκε το πρωί της 14ης Ιανουαρίου του 1822.

Μετά την υπογραφή της συμφωνίας πήρε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης άνδρες από τα στρατιωτικά σώματα και με τη συνοδεία του επισκόπου Δαμαλών Ιωνά, του Φωτάκου, του Πετμεζά και άλλων έφτασε στη μεσημβρινή πύλη του Ακροκορίνθου. Εκεί τον υποδέχτηκαν οι Τούρκοι αγάδες με επικεφαλής τον φρούραρχο Ασλάν Μπέη, που του παρέδωσε τα κλειδιά του κάστρου, τονίζοντας τη φράση: «Χαλάλι σας! Χαλάλι σας!»

Ο Κολοκοτρώνης σταύρωσε τρεις φορές το πάνω μέρος της πύλης με την Ελληνική σημαία και βροντοφώναξε: «Εμπάτε, Έλληνες!» Κι ενώ ο επίσκοπος Ιωνάς καβάλα στο άλογό του ύψωνε το σταυρό και ευλογούσε τα μπαρουτοκαπνισμένα παλληκάρια και οι βράχοι αντιλαλούσαν από ζητωκραυγές και τουφεκιές, ο γέρος του Μοριά, σκαρφαλωμένος στο πιο ψηλό σημείο του Κάστρου, έστηνε την Ελληνική σημαία. Ήταν η γαλανόλευκη με το σταυρό, στο σχέδιο που μόλις πριν λίγες ημέρες είχε εγκρίνει η Εθνική Συνέλευση της Επιδαύρου και που για πρώτη φορά κυμάτιζε στον ελεύθερο ελληνικό ουρανό.

Όμως, ο Κολοκοτρώνης απομακρύνθηκε σκόπιμα από την Κόρινθο, και η λαμπρή αυτή επιτυχία των ελληνικών δυνάμεων αμαυρώθηκε στη συνέχεια από λαφυραγωγία και διαρπαγή του σημαντικού πλούτου που βρέθηκε στο κάστρο (και που σύμφωνα με το δίκαιο του πολέμου ανήκε στο ελληνικό δημόσιο, αφού η παράδοση είχε γίνει με συνθήκη κι όχι με έφοδο).

Το όργιο της λεηλασίας των λαφύρων ακολούθησε η καταρράκωση της συμφωνίας, που προέβλεπε την προστασία των Τούρκων και την ασφαλή διεκπεραίωσή τους σε τουρκικά εδάφη.

Από τους περίπου 600 που παραδόθηκαν, κανείς στο τέλος δεν επέζησε. Κατά τη μεταφορά τους ως στα πλοία που ήσαν στο Λουτράκι, υπέστησαν επιθέσεις από ομάδες ατάκτων, ληστεύτηκαν, γυναικόπαιδα αρπάχτηκαν και άντρες σφαγιάσθηκαν. Οι εναπομείναντες μπαρκαρίστηκαν σε δύο καράβια που: «κατά δυστυχίαν, τρικυμίας επιπεσούσης, εις την θάλασσαν επνίγησαν άπαντες». Αυτά γράφει ο ιστορικός Φραντζής, ενώ άλλοι αμφισβητούν το φυσικό φαινόμενο και αποδίδουν σε δόλο και σκοπιμότητα τον πνιγμό των άοπλων Τούρκων.

Την ίδια περίοδο (στις 17 Ιανουαρίου 1922) η Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου ορίζει την Κόρινθο ως έδρα της προσωρινής διοίκησης της Ελλάδας.

Πρόκειται για ιστορική τιμή που αξιώθηκε η Κόρινθος και που ίσχυσε ως τα τέλη Μαΐου του 1822, όταν η διχόνοια είχε αρχίσει να διαιρεί τους αγωνιστές και η φήμη της καθόδου προς τον νότο της στρατιάς του Δράμαλη παρέλυε τις πολεμικές τους αντιστάσεις. 

Κατάληψη του Ακροκορίνθου από τον Δράμαλη 


Με την εμφάνιση του Δράμαλη στον Ισθμό, στις 6 Ιουλίου 1822, η Κόρινθος εγκαταλείπεται από τις ελληνικές δυνάμεις. Το εξωφρενικότερο είναι που εγκαταλείπεται απολέμητα ακόμα και το περιτείχιστο κάστρο της.

Ο φρούραρχος Ιάκωβος Θεοδωρίδης, παρά το ηχηρό προσωνύμιο που έφερε ως «Αχιλλέας», σαν είδε τη σκόνη που σήκωναν τα λεφούσια του τούρκικου στρατεύματος, δείλιασε, μάζεψε τους 150 άντρες που είχε στις διαταγές του και έφυγε από την Τενεατική πύλη (της Δραγονέρας). Προηγουμένως όμως σε συμφωνία μαζί του, ο οπλαρχηγός Δημήτρης Μπενάκης, ο υποφρούραρχος Διαμαντής Λαλάκας και ο ηγούμενος της μονής Φανερωμένης Παρθένιος Βλάχος, εκτελούν εν ψυχρώ τον Κιαμήλ Μπέη στον χώρο που τον κρατούσαν φυλακισμένο.

Την άλλη μέρα, 7 Ιουλίου 1822, ο Δράμαλης ανεβαίνει με επισημότητα στον Ακροκόρινθο ως ελευθερωτής. Του επιφυλάσσουν λαμπρή υποδοχή η χήρα και η μητέρα του Καμιήλ Μπέη ντυμένες με πολυτελέστατα πέπλα ανάμεσα σε πλούσια στολισμένες θεραπαινίδες και του αποκαλύπτουν ένα πηγάδι με κρυμμένα 40.000 πουγκιά γεμάτο χρυσά νομίσματα. Για να τιμήσει τη χήρα του Κιαμήλ Μπέη, την πανέμορφη Γκιούλ Χανούμ ο Δράμαλης, την παντρεύτηκε πάνω στον Ακροκόρινθο με ανατολίτικη μεγαλοπρέπεια. Και για ικανοποίηση του χθεσινού της πένθους, αντί άλλου μνημείου στη μνήμη του δολοφονημένου συζύγου της, διέταξε κι έχτισαν ζωντανούς στα τείχη τους καλύτερους Έλληνες που έσερνε αιχμαλώτους μαζί του από τη Ρούμελη και κρέμασε κατωκέφαλα δύο σεβάσμιους ιερείς.

Τέσσερις μόνο μέρες έμεινε στο κάστρο για να χαρεί το γάμο του ο Δράμαλης, και στις 12 Ιουλίου φεύγει περήφανος για την Τριπολιτσά, για να διαλύσει όπως πίστευε κι εκεί την Επανάσταση.

Είναι γνωστή η κατάληξη αυτής της εκστρατείας με τους 30.000 άντρες του, που στις 26 - 27 κι 28 Ιουλίου του 1822 έπαθε οικτρή καταστροφή στα στενά των Δερβενακίων (η νίλα του Δράμαλη).

Ταπεινωμένος και περιφρονημένος επιστρέφει και κλείνεται στον Ακροκόρινθο, όπου πεθαίνει λίγους μήνες αργότερα από μαρασμό, στις 8 Δεκεμβρίου 1822.

Οι 4.000 εναπομείναντες Τούρκοι της περίφημης στρατιάς του, αποδεκατίζονται λίγο αργότερα στη μάχη της Ακράτας και έτσι ο Κορινθιακός κάμπος ανασαίνει και πάλι ελεύθερος. Ο Ακροκόρινθος όμως παραμένει στα χέρια των Τούρκων.



Τρίτη Πολιορκία (η τελική) 


Στον Ακροκόρινθο βρίσκονται 415 ταμπουρωμένοι Τουρκαλβανοί με αρχηγό τον Αλβανό Αβδουλάχ Μπέη.

Στις αρχές του 1823 ξεκινάει για τρίτη φορά πολιορκία του Ακροκορίνθου απ’ τις Ελληνικές επαναστατικές δυνάμεις. Η Εθνική Συνέλευση του Άστρους διορίζει αρχηγό της πολιορκίας τον νεαρό Κορίνθιο Ιωάννη Σωτ. Νοταρά. Τον Ιούνιο έρχεται συμπολεμιστής του και ο πορθητής του Παλαμηδιού, Στάικος Σταΐκόπουλος, ενώ τον Οκτώβρη, για να πιεστούν ακόμα περισσότερο τα πράγματα, διορίζεται από το Εκτελεστικό και ο Γενναίος Κολοκοτρώνης.

Όταν πια κάθε ελπίδα διαφυγής ή σωτηρίας απ’ έξω για τους έγκλειστους είχε αποκλειστεί, ένας Τούρκος αξιωματούχος του Ακροκορίνθου, ο Χαλήλ Αγάς, συναντήθηκε με τον Στάικο Σταϊκόπουλο και υπέβαλε προτάσεις για την παράδοση του κάστρου. Ο κυριότερος όρος ήταν να παραδοθούν στον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, γιατί μόνο αυτόν θεωρούσαν «μπεσαλή», ικανό να κρατήσει τον λόγο του και να μη σφαγούν οι αιχμάλωτοι.
Πραγματικά, η ελληνική πλευρά στέλνει τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη μαζί με τον Νικηταρά από το Εκτελεστικό και τους Νίκο Λουμάνη και Σωτηράκη Νοταρά από το Βουλευτικό, για να φροντίσουν τις λεπτομέρειες της παράδοσης. Μετά από επίμονες διαπραγματεύσεις ο φρούραρχος Αβδουλάχ Μπέης και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κατέληξαν σε συμφωνία.

Η συνθήκη παράδοσης υπογράφτηκε στις 19 Οκτωβρίου 1823, αλλά οι Τουρκαλβανοί άφησαν το Κάστρο στις 26 Οκτωβρίου, γιατί στο μεταξύ έγινε απογραφή των πραγμάτων που ήσαν μέσα και θα περιέρχονταν στους Έλληνες.

Το μεσημέρι της 26ης Οκτωβρίου 1823, ανήμερα του Αγίου Δημητρίου, 300 Τουρκαλβανοί και 60 γυναίκες εγκατέλειπαν τον Ακροκόρινθο στα χέρια των Ελλήνων.

Τους συνόδευαν ο Κολοκοτρώνης και ο Υψηλάντης μέχρι το Παλαιό Καλαμάκι, όπου και τους επιβίβασαν όλους σώους σε δύο πλοία Αυστριακά και σ’ ένα τρίτο με Ιόνιο σημαία... Με την αποχώρηση των Τούρκων άρχισε μεγάλο πανηγύρι πάνω στον Ακροκόρινθο, Έγινε αγιασμός και επίσημη δοξολογία από τον μητροπολίτη Κορίνθου Κύριλλο και τον επίσκοπο Δαμαλών Ιωνά.

Ο τόπος τριγύρω αντιλαλούσε από τις κανονιές και τις ζητωκραυγές και οι μπαρουτοκαπνισμένοι Έλληνες φιλούσαν ο ένας τον άλλον με δάκρυα χαράς. 
Οι ψησταριές με τα αρνιά έδιναν κι έπαιρναν. Φορτώματα κρασιού και ρετσινιού έφταναν κάθε λίγο από το Σοφικό και την Περαχώρα, ενώ χοροί, τραγούδια και λαϊκά όργανα δημιουργούσαν μιαν ατμόσφαιρα χαράς και πανηγυριού από το πρωί μέχρι το βράδυ.

Ο Ακροκόρινθος αστραποβολούσε από τις θεόρατες φλόγες των ρετσινιών και τις μπαταριές των όπλων που διαλαλούσαν το χαροποιό μήνυμα της νίκης και της λευτεριάς. Το πιο λαμπρό κάστρο του Μοριά, Το «Άστρον της Ελλάδος» ανάσαινε υπερήφανο προπύργιο ελευθερίας και εθνικής υπερηφάνειας.

Επιμέλεια κειμένου: Γιάννης Δ. Μπάρτζης, δρ.φ.

Βιβλιογραφικές πηγές:

Λάμπης Αποστολίδης, Η Κορινθία στην Επανάσταση του 1821

Ντίνος Διδασκάλου, Το Κάστρο της Κορίνθου

Γιάννης Μακρυγιάννης, Απομνημονεύματα
Πηγές

Γεώργιος Δροσίνης, επιμ. (1922). Ημερολόγιον της Μεγάλης Ελλάδος, Τόμος 1, Αρ. 1. σελίδες 19–20. Ανακτήθηκε στις 19 Απριλίου 2011.[νεκρός σύνδεσμος] Ιστορία του μηνός - Χρονικά της Εκαντοταετηρίδος (1822) (pdf)



Χρονολόγιο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821

1821
Επανάσταση της Μάνης • Μάχη της ΚαλαμάταςΞεσηκωμός της ΠάτραςΜάχη του ΚατσαρούΠολιορκία της ΓαστούνηςΠολιορκία των ΣαλώνωνΠολιορκία του ΛιδωρικίουΜάχη του ΜαλανδρίνουΠολιορκία της ΛιβαδειάςΜάχη του ΛεβιδίουΜάχη της ΑθήναςΜάχη της ΒλαχοκερασιάςΜάχη του ΛάλαΣφαγή της ΒυτίναςΣφαγές των ΧριστιανώνΠολιορκία του ΝεοκάστρουΠολιορκία της ΜονεμβασίαςΠολιορκία του Μπεκίου • Εξέγερση της Σωζόπολης • Μάχη του ΜπαϊρακτάρηΜάχη του ΠατρατζικίουΜάχη της ΑλαμάναςΜάχη του ΓαλατσίουΜάχη του Βαλτετσίου • Μάχη των Δολιανών • Μάχη του Αγίου Αθανασίου ΚαρύταιναςΠολιορκία της ΑταλάντηςΠολιορκία της ΜενδενίτσαςΠολιορκία των Αθηνών • Μάχη του Σαλτικίου • Εξέγερση της Καλλίπολης • Μάχη του ΒραχωρίουΜάχη του ΚαβοφονιάΜάχη στο Χάνι της ΓραβιάςΜάχη των Βρυσακίων • Ναυμαχία της Ερεσσού • Μάχη του ΔραγατσανίουΜάχη της Θεσσαλονίκης • Μάχη της Ρεντίνας Θεσσαλονίκης • Μάχη του Εγρί Μπουτζάκ • Μάχη των Βασιλικών Θεσσαλονίκης • Μάχη του ΣκουλενίουΜάχη της Γράνας • Α΄ Εξέγερση της Θάσου • Ναυμαχία της Κεραμωτής • Μάχη των Βασιλικών Φθιώτιδας • Μάχη των Πέντε Πηγαδίων • Καταστροφή της ΒοστίτσαςΚαταστροφή του ΓαλαξειδίουΆλωση της ΤριπολιτσάςΈφοδος στο ΠαλαμήδιΜάχη της Μονής Σέκκου
1822
Πολιορκία του Ακροκορίνθου • Μάχη του Ρεθύμνου • Μάχη των Χανιών • Ναυμαχία της ΠάτραςΜάχη του ΓηροκομείουΜάχη στα Στύρα • Μάχη της Βέροιας • Μάχη της Κατράνιτσας • Σφαγή της Χίου • Καταστροφή της Νάουσας • Μάχη του Κολινδρού • Μάχη της Καστέλλας • Μάχη της Καστανιάς Ημαθίας • Άλωση της Ακρόπολης • Μάχη της Μηλιάς • Μάχη της ΜαλάξαςΜάχη στο ΚομπότιΜάχη της ΠλάκαςΜάχη του ΠέταΜάχη της Σπλάντζας • Μάχη του Φαναρίου • Άλωση του Ακροκορίνθου • Μάχη των Δερβενακίων • Μάχη της Κιάφας • Μάχη στον Άγιο Σώστη • Ναυμαχία των Σπετσών • Μάχη του Μαυρονόρους • Ναυμαχία της ΤενέδουΚατάληψη του ΠαλαμηδίουΠρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου
1823
Μάχη της Ακράτας • Μάχη του Αγίου Βλασίου • Μάχη στο Τρίκερι • Μάχη του Παρνασσού • Άλωση της Αράχοβας • Μάχη του Καρπενησίου (ή Κεφαλόβρυσου) • Μάχη της Ίδης • Μάχη της ΚαλιακούδαςΜάχη του ΑιτωλικούΠολιορκία του ΑιτωλικούΜάχη της ΚαρύστουΚαταστροφή του ΜελιδονίουΜάχη της Γραμβούσας • Ναυμαχία της Χίου • Ναυμαχία της Μυτιλήνης • Ναυμαχία της Κρήτης • Δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου
1824
Καταστροφή της ΚάσουΚαταστροφή των ΨαρώνΜάχη της ΆμπλιανηςΝαυμαχία της ΣάμουΜάχη της ΠανάσαρηςΜάχη του ΒουργαρελίουΝαυμαχία του ΓέρονταΝαυμαχία της Αστυπαλαίας
1825
Μάχη του Κρεμμυδίου • Μάχη της Σχοινόλακκας • Πτώση της ΣφακτηρίαςΠτώση του ΝεοκάστρουΝαυμαχία της Μεθώνης • Ναυμαχία της Άνδρου • Τρίτη πολιορκία του ΜεσολογγίουΜάχη στο ΜανιάκιΜάχη του Βαρυπέτρου • Μάχη του Καφηρέα • Μάχη στα Τράμπαλα • Μάχη του ΚακοσάλεσιΜάχη των ΜύλωνΜάχη στα Τρίκορφα • Μάχη της Αλεξάνδρειας • Εκστρατεία στο Λίβανο
1826
Μάχη της ΚλείσοβαςΈξοδος του ΜεσολογγίουΜάχη του Θριάσιου Πεδίου • Ναυμαχία της Μυτιλήνης • Μάχη της ΒέργαςΠολιορκία της ΒαρνάκοβαςΜάχη του ΧαϊδαρίουΜάχη της ΔόμβραιναςΠολιορκία της ΑκροπόλεωςΜάχη της Αράχωβας
1827
Μάχη στο ΔίστομοΜάχη του ΚαματερούΜάχη στο ΚερατσίνιΜάχη του ΑνάλατουΠτώση της ΑκρόποληςΜάχη της Καυκαριάς • Ναυμαχία του Νεοκάστρου • Ναυμαχία του Ναυαρίνου • Ναυμαχία της Ιτέας • Εκστρατεία της Χίου
1828
Πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο • Β΄ Εξέγερση της Θάσου • Ναυμαχία της Καβάλας • Ναυμαχία του κάβο Μπαμπά • Μάχη του Φραγκοκάστελλου • Μάχη του Κόρακα • Μάχη της Γραμμένης Οξυάς • Μάχη της Τέρνοβας
1829
Μάχη του ΜαρτίνουΜάχη του Ανηφορήτου • Πρώτη μάχη της Θήβας • Δεύτερη μάχη της Θήβας • Συμπλοκές Ωρωπού και Μενιδίου • Παράδοση της Βόνιτσας • Μάχη της Πέτρας

Κόσμος

Αλφαβητικός κατάλογος

Hellenica World - Scientific Library

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License