- Art Gallery -

 

- Γεγονότα, Hμερολόγιο -

 

.

Περιφέρεια : Δυτική Μακεδονία
Νομός : Κοζάνης


Οι Πύργοι Εορδαίας βρίσκονται στους δυτικούς πρόποδες της οροσειράς Βερμίου. Το παλαιό όνομα των Πύργων, γνωστό και στα γύρω χωριά και πόλεις της ευρύτερης περιοχής αλλά κυρίως της επαρχίας Εορδαίας του νομού Κοζάνης ήταν Κατράνιτσα ή Καστράνισσα (Κάστρων Άνασσα, δηλαδή η Βασίλισσα των Κάστρων) όνομα το οποίο συνδέεται ίσως με το κάστρο που υπήρχε στην περιοχή και σήμερα σώζονται μόνο ερείπια του.

Δεσπόζει στο κέντρο μιας κοιλάδας, υποχρεωτικής διάβασης από το υψίπεδο Εορδαίας - Πτολεμαΐδας (Καϊλαρίων) προς Έδεσσα - Γιαννιτσά - Θεσσαλονίκης.

Ανατολικά συνορεύει με την οροσειρά Βερμίου, βόρεια με την λίμνη Βεγορίτιδα (Οστρόβου), μαζί με την επιβλητική οροσειρά του Βόρα (Καϊμακτσαλάν) και δυτικά με την οροσειρά Μαυροπούλι (Κάρακους). Η απόσταση των Πύργων από την Αθήνα είναι 530χλμ., από την Θεσσαλονίκη 130χλμ.



View Larger Map

Ιστορικά στοιχεία
Ο μεγάλος και ιστορικός Πλάτανος των Πύργων

Ως μεγάλο κεφαλοχώρι, οι Πύργοι έχουν Ιστορία από τους προϊστορικούς ακόμη χρόνους. Από τους Πύργους ήταν ο θρυλικός κλέφτης Γούτας που έδρασε γύρω στο 1740 και επικεφαλής 300 κλεφταρματολών δρούσε σε όλη την Δυτική και Κεντρική Μακεδονία με ορμητήριο το Βέρμιο. Συνελήφθη το 1747 στη Βέροια[1].

Το 1737 γεννήθηκε στους Πύργους ο μεγαλέμπορος της Βιέννης και συνεργάτης του Ρήγα Φεραίου, Χρήστος Μάνος, γενάρχης της οικογενείας Χρηστομάνου[2]. Κατά την επανάσταση του 1821, οι κάτοικοι των Πύργων ξεσηκώθηκαν και το Μάρτιο του 1822, 150 αγωνιστές υπό τον Μπλατσιώτη οπλαρχηγό Καραμήτσο, εξόντωσαν μεγάλες Οθωμανικές δυνάμεις στην περιοχή[3]. Στην εξέγερση της Νάουσας συμμετείχε ο Κατρανιτσιώτης οπλαρχηγός Δημήτριος Σιουγκάρας με τα τέσσερα αδέλφια του και 45 Κατρανιτσιώτες μαχητές[4].

Από τους Πύργους κατάγονταν επίσης ο καθηγητής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Δαμιανός Γεωργίου Δράσκας και ο Ιωάννης Καραμάτας (1864-1913), σημαντικός παράγοντας της Ελληνικής παροικίας του Σεμλίνου (Ζεμούν) και ιδρυτής του πρώτου Ελληνικού τυπογραφείου της Σερβίας (εγγονός του ήταν ο διακεκριμένος μαθηματικός του 20ου αιώνα Γιοβάν Καραμάτα)[5]. Κατρανιτσιώτης ήταν και ο διπλωμάτης και νομικός Πέτρος Ίτσκος που συνέβαλε στη δημιουργία του Σερβικού κράτους.

Στην περίοδο του Μακεδονικού αγώνα, η κωμόπολη Κατράνιτσα χρησιμοποιούνταν από τα Ελληνικά αντάρτικα σώματα σαν βάση εξόρμησης ενάντια στους κομιτατζήδες και είχε μεταβληθεί σε απόρθητο φυλάκιο. Η Βουλγαρική προπαγάνδα αποπειράθηκε επανειλημμένα να ιδρύσει σχολείο και η εκκλησία να προσχωρήσει στην Βουλγάρικη εξαρχία. Από την Κατράνιτσα κατάγονταν ο ηγέτης του Ελληνισμού της βορειοδυτικής Μακεδονίας, φαρμακοποιός Φίλιππος Καπετανόπουλος που δραστηριοποιούνταν στο Μοναστήρι κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα.

Άποψη μέρους του χωριού από τον λόφο του Άγιου Κωνσταντίνου

Το Μνημείο των Θυμάτων της ναζιστικής θυριωδίας. (24/4/1944) (*)

Στις 24 Απριλίου του 1944, στους Πύργους, έλαβε χώρα το μεγαλύτερο ολοκαύτωμα Ελλήνων (μετά απ' αυτό των Καλαβρύτων) από τους Γερμανούς ναζιστές και τους Έλληνες συνεργάτες τους. 318 άνδρες, γυναίκες και παιδιά θανατώθηκαν, οι επιζήσαντες υποχρεώθηκαν να περπατήσουν έως την Πτολεμαΐδα και η κωμόπολη καταστράφηκε ολοσχερώς.[6]
Σήμερα
Το προϊστορικό κάστρο των Πύργων από την εποχή του Χαλκού.

Ο Μακεδονικός τάφος που βρέθηκε λίγο έξω από το χωριό των Πύργων, τα σημαντικά ευρήματα των ανασκαφών φιλοξενούνται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κοζάνης.

Σήμερα ο πληθυσμός ανέρχεται σε 870 άτομα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, πριν το ολοκαύτωμα των Πύργων από τους Γερμανούς τον Απρίλη του 1944, ο πληθυσμός ανέρχονταν σε 2.500 κατοίκους. Η καταστροφή αυτή αποτελεί και τον κύριο λόγο της δραματικής μείωσης του πληθυσμού του χωριού.

Μέσα από το χωριό περνάει το διεθνές ορειβατικό μονοπάτι Ε4 το οποίο συνεχίζοντας στις πλαγιές του Βέρμιου περνάει μπροστά από το νέο καταφύγιο του Ορειβατικού Ομίλου Πύργων στα 1560 μ υψόμετρο στο οποίο μπορεί κάποιος να διανυκτερεύσει, σε συνεννόηση με τον Ορειβατικό Όμιλο. Οι Πύργοι βρίσκονται σε υψόμετρο 700-800 μέτρων. Συνολικά έχουν επιφάνεια 4.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Από αυτά η καλλιεργήσιμη έκταση είναι 1.600 km², εκ των οποίων 5.500 στρέμματα είναι μηλιές και τα υπόλοιπα σιτηρά. Επίσης, έκταση 12,461 km² αποτελεί δασώδη περιοχή.

Το κλίμα των Πύργων είναι εύκρατο. Σε τούτο βοηθά και η κοντινή λίμνη Βεγορίτιδας (Οστρόβου - Άρνισσας), της οποίας η επίδραση στη διαμόρφωση του κλίματος είναι σημαντική. Φυσικά, υπάρχουν χειμώνες όπου το κλίμα είναι πολύ βαρύ, οπότε και παγώνουν τα ποτάμια του χωριού. Το βασικό ποτάμι του χωριού είναι ο Ασπροπόταμος που έχει συνεχή ροή αλλά το καλοκαίρι εκτρέπεται στους αγρούς για τις καλλιέργειες. Στα ρέματα και τα ποτάμια που ρέουν γύρω από το χωριό υπάρχουν πέτρινα γεφύρια με πιο σημαντικά το γεφύρι του Γκέλιμος (το γεφύρι της νύφης στα τούρκικα) και του Σάνδρεμος τα οποία αποτελούν μέρος ενός μεγάλου πλακόστρωτου δρόμου που οδηγούσε σε μιά μεγαλύτερη πόλη (πιθανόν στην αρχαία πόλη Εορδαία) με αφετηρία τα ερείπια του Κάστρου των Πύργων. Τα υπόλοιπα, ένα από τα οποία μέσα στο χωριό, έχουν τσιμεντοστρωθεί στο κατάστρωμά τους. Στο χωριό υπάρχουν δύο παλιές εκκλησίες (του 1700), της Αγίας Παρασκευής και του Αγίου Δημητρίου, με παλιές τοιχογραφίες. Οι εκκλησίες αυτές είναι πολλαπλά λεηλατημένες από τους σύγχρονους αρχαιοκάπηλους, με αποτέλεσμα να χαθούν πολύτιμες εικόνες και κειμήλια.

Ο μεγάλος και ιστορικός Πλάτανος των Πύργων

Σήμερα αποτελεί τοπική κοινότητα του νέου καλλικρατικού δήμου Εορδαίας.
Παραπομπές

↑ Αρματωλοί και κλέφτες
↑ Αθανάσιος Ε. Καραθανάσης, Εταιρεία μακεδονικών Σπουδών, "Μια Ελληνική μαρτυρία από τη Βιέννη για τις πρώτες συλλήψεις των συνεργατών του Ρήγα Βελεστινλή", Θεσσαλονίκη, σ. 92
↑ Η Συμβολή Των Δυτικομακεδόνων στην Επανάσταση του Γένους - Πορεία προς την Ανεξαρτησία, Βασίλειος Αποστόλου, Κοζάνη 2005
↑ Ο μύθος του Δημήτρη και της Αϊσέ στην ιστορική λογοτεχνία, "Η Ελληνική Επανάσταση δρα και στο Δήμο Βερμίου", Παρθένα Τσοκτουρίδου)
↑ Οι Ελληνικές Παροικίες στην Πρώην Γιουγκοσλαβία (17ος – 20ός Αιώνας), αναδημοσίευση άρθρου της Καθημερινής, από τις 12 Ιουλίου 1998
↑ Διαδικτυακή Πύλη Πτολεμαΐδος, Ιστορικά γεγονότα, Το χρονικό της μεγάλης σφαγής των Πύργων

Μαρτυρικά χωριά και πόλεις της Ελλάδας


Γεωγραφία της Ελλάδας

Γεωγραφία της Ελλάδας : Αλφαβητικός κατάλογος

Α - Β - Γ - Δ - Ε - Ζ - Η - Θ - Ι - Κ - Λ - Μ -
Ν - Ξ - Ο - Π - Ρ - Σ - Τ - Υ - Φ - Χ - Ψ - Ω

Χώρες της Ευρώπης

Άγιος Μαρίνος | Αζερμπαϊτζάν1 | Αλβανία | Ανδόρρα | Αρμενία2 | Αυστρία | Βατικανό | Βέλγιο | Βοσνία και Ερζεγοβίνη | Βουλγαρία | Γαλλία | Γερμανία | Γεωργία2 | Δανία | Δημοκρατία της Ιρλανδίας | Ελβετία | Ελλάδα | Εσθονία | Ηνωμένο Βασίλειο | Ισλανδία | Ισπανία | Ιταλία | Κροατία | Κύπρος2 | Λεττονία | Λευκορωσία | Λιθουανία | Λιχτενστάιν | Λουξεμβούργο | Μάλτα | Μαυροβούνιο | Μολδαβία | Μονακό | Νορβηγία | Ολλανδία | Ουγγαρία | Ουκρανία | ΠΓΔΜ | Πολωνία | Πορτογαλία | Ρουμανία | Ρωσία1 | Σερβία | Σλοβακία | Σλοβενία | Σουηδία | Τουρκία1 | Τσεχία | Φινλανδία

Κτήσεις: Ακρωτήρι3 | Δεκέλεια3 | Νήσοι Φερόες | Γιβραλτάρ | Γκέρνσεϋ | Τζέρσεϋ | Νήσος Μαν

1. Κράτος μερικώς σε ασιατικό έδαφος. 2. Γεωγραφικά ανήκει στην Ασία, αλλά θεωρείται ευρωπαϊκό κράτος για ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους. 3. Βρετανικό έδαφος μέσα στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Κόσμος

Αλφαβητικός κατάλογος

Hellenica World

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License