- Art Gallery -

 

- Γεγονότα, Hμερολόγιο -

 

.

Περιφέρεια : Στερεάς Ελλάδας
Νομός : Φωκίδας


View Larger Map

Οι Πενταγιοί Φωκίδος, Πενταγιού όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι, είναι χωριό της επαρχίας Δωρίδος. Βρίσκεται σε υψόμετρο 950μ, 80 χλμ βορειοδυτικά από την πρωτεύουσα του νομού Άμφισσα, και διοικητικά ανήκει στο Δήμο Βαρδουσίων. Έχει 267 κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή (2001).

Χτισμένο σε πλαγιά, το χωριό έχει θεά προς την ανατολή την κορυφογραμμή των Βαρδουσίων, ενώ τη δύση οριοθετεί το Ξεροβούνι.

Ιστορία

Το χωριό που συνδέεται με το θρύλο της Μαρίας της Πενταγιώτισσας, ιδρύθηκε το 16ο αιώνα. Η ονομασία ίσως πρόηλθε από τους πέντε προστάτες αγίους του ή από τους πέντε δρόμους που ξεκινούν ακτινωτά από την Πενταγιού προς τα γύρω χωριά, ενώ κατά το μελετητή Ιω.Παπαγεωργίου, πήρε το όνομά του από τους πέντε αδερφούς (πέντε γιους) Καμπεραίους που πρωτοεγκαταστάθηκαν στο χωριό.

Κατά τον ιστορικό Δημήτρη Σταμέλο, και το σύγγραμά του " Η Δωρίδα στην Τουρκοκρατία " , το όνομα των Πενταγιών προήλθε από την επιτόπιο θανάτωση κατά τους διωγμούς Διοκλητιανού και Μαξιμιλιανού το 288 μΧ 5 νεαρών ατόμων , Ευστρατίου , Αυξεντίου , Ευγενίου , Μαρδαρίου και Ορέστη λόγω των χριστιανικών τους πεποιθήσεων , οι οποίοι μετά την επικράτηση του χριστιανισμού ανακυρήχθηκαν Άγιοι. Προφανώς το χωριό ελέγετο αρχικώς Πεντάγιοι και αργότερα κατά παραφοράν Πενταγιοί. Με την αυτή ονομασία ελέγετο για ένα διάστημα 30 ετών και το Γαλαξίδι κατά το τέλος του 17ου αιώνα.

Όταν το 1826, μετά την έξοδο του Μεσολογγίου, μια ομάδα αγωνιστών κατέφυγε στους Πενταγιούς, ο Μουσταφάμπεης με δυο χιλιάδες Τούρκους χτύπησε το χωριό. Έλληνες αγωνιστές με επικεφαλής τους Ράγκο και Τσόγκα τους καταδίωξαν προς τον ποταμό Κόκκινο όπου και νικήθηκαν από τον οπλαρχηγό Σκαλτσοδήμο,στον ρύακα του Κόκκινου ποταμού, στην τοποθεσία που αποκαλείται μέχρι σήμερα "Τουρκόρεμα".
Το χωριό σήμερα

Κύρια ασχολία των κατοίκων η γεωργία και η κτηνοτροφία. Η πλούσια πανίδα της περιοχής, έχει καταστήσει τους Πενταγιούς κέντρο συγκέντρωσης κυνηγών και ορειβατών. Σήμερα υπάρχουν δύο παραδοσιακοί ξενώνες που λειτουργούν όλο το χρόνο.
Αξιοθέατα

Η πλακόστρωτη πλατεία του χωριού, με έναν πλάτανο να δεσπόζει στη μέση.
Η εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, με το ξυλόγλυπτο τέμπλο, δίπλα στην πλατεία.
Το παλιό Μοναστήρι του Αγ.Παντελεήμονα, δύο χιλιόμετρα από τους Πενταγιούς, που λειτουργεί τουλάχιστον από το 1416 μΧ.
Η "μεγάλη βρύση", χώρος αναψυχής στο "κάτω χωριό" με πέντε πηγές κρυστάλλινου νερού και παιδική χαρά.
Η "βρύση του Μαστρογιάννη" και τα "Τσωραίικα Πλατάνια", όπου λειτουργούσε παλιά η "πάνω πλατεία" του χωριού.
Τα ορειβατικά μονοπάτια που οδηγούν στα πολυάριθμα εξωκλήσια.
Το παραδοσιακό πανηγύρι στην πλατεία του χωριού, στις 26 και 27 Ιουλίου, στη γιορτή του Αγ. Παντελεήμονα.
Το "ρουμελιώτικο αντάμωμα" που διοργανώνεται από το Δήμο Βαρδουσίων. Ένα ολοήμερο παραδοσιακό ρουμελιώτικο γλέντι, κάθε καλοκαίρι το Σάββατο μετά τον Δεκαπενταύγουστο.
Αρχοντικά Μαρίας Πενταγιώτισσας και Δημήτρη Τουρκάκη (Παπαγεωργίου)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Δήμος Βαρδουσίων
Φωτογραφίες της Πενταγιούς
Τουριστικές πληροφορίες για την Πενταγιού

Νομός Φωκίδας : Δήμος

Αμφίσσης | Βαρδουσίων | Γαλαξιδίου | Γραβιάς | Δελφών | Δεσφίνας | Ευπαλίου | Ιτέας | Καλλιέων | Λιδωρικίου | Παρνασσού | Τολοφώνος

Για πλήρη κατάλογο των πόλεων και οικισμών του νομού, δείτε επίσης : Διοικητική διαίρεση νομού Φωκίδας

Γεωγραφία της Ελλάδας

Γεωγραφία της Ελλάδας : Αλφαβητικός κατάλογος

Α - Β - Γ - Δ - Ε - Ζ - Η - Θ - Ι - Κ - Λ - Μ -
Ν - Ξ - Ο - Π - Ρ - Σ - Τ - Υ - Φ - Χ - Ψ - Ω

Χώρες της Ευρώπης

Άγιος Μαρίνος | Αζερμπαϊτζάν1 | Αλβανία | Ανδόρρα | Αρμενία2 | Αυστρία | Βατικανό | Βέλγιο | Βοσνία και Ερζεγοβίνη | Βουλγαρία | Γαλλία | Γερμανία | Γεωργία2 | Δανία | Δημοκρατία της Ιρλανδίας | Ελβετία | Ελλάδα | Εσθονία | Ηνωμένο Βασίλειο | Ισλανδία | Ισπανία | Ιταλία | Κροατία | Κύπρος2 | Λεττονία | Λευκορωσία | Λιθουανία | Λιχτενστάιν | Λουξεμβούργο | Μάλτα | Μαυροβούνιο | Μολδαβία | Μονακό | Νορβηγία | Ολλανδία | Ουγγαρία | Ουκρανία | ΠΓΔΜ | Πολωνία | Πορτογαλία | Ρουμανία | Ρωσία1 | Σερβία | Σλοβακία | Σλοβενία | Σουηδία | Τουρκία1 | Τσεχία | Φινλανδία

Κτήσεις: Ακρωτήρι3 | Δεκέλεια3 | Νήσοι Φερόες | Γιβραλτάρ | Γκέρνσεϋ | Τζέρσεϋ | Νήσος Μαν

1. Κράτος μερικώς σε ασιατικό έδαφος. 2. Γεωγραφικά ανήκει στην Ασία, αλλά θεωρείται ευρωπαϊκό κράτος για ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους. 3. Βρετανικό έδαφος μέσα στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Κόσμος

Αλφαβητικός κατάλογος

Hellenica World

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License