- Art Gallery -

 

- Γεγονότα, Hμερολόγιο -

 

.

Σχέδιο Καποδίστριας

Περιφέρεια : Ηπείρου
Νομός : Ιωαννίνων

-- Δήμος Κατσανοχωρίων --

Το Πάτερο είναι χωριό του νομού Ιωαννίνων. Βρίσκεται βόρεια από το αρχαίο κάστρο της περιοχής (4ος π.Χ. αι.), περίπου δύο χιλιόμετρα σε ευθεία γραμμή. Σήμερα ανήκει στο Δημοτικό Διαμέρισμα Φορτοσίου του Δήμου Κατσανοχωρίων, και στην απογραφή του 2001 βρέθηκε να έχει πληθυσμό 73 κατοίκων.

Ιστορία

Στα όρια του χωριού δε βρέθηκαν ποτέ στοιχεία που να αποδείχνουν εγκατοίκηση εξίσου παλιά μ' εκείνη του κάστρου. Ένας "αρχαίος" τάφος διακόσια μέτρα νοτίως του μοναστηριού της Ζοωδόχου Πηγής δεν είναι της εποχής του κάστρου, αλλά μάλλον της περιόδου της Τουρκοκρατίας, αν όχι λίγο πρωϊμότερος (12ου-14ου μ.Χ. αι.). Στην τοπολαλιά αναφέρονταν ως Πάτερ. Έτσι αναφέρεται και σε μια σημείωση σε Μηναία της μητροπολιτικής του εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής με χρονολογία 1863. Περίεργο είναι πως οι παλαιότεροι το χρησημοποιούσαν ως γένους θηλυκού, η Πάτερ, και όταν αναφέρονταν σ' αυτό χρησιμοποιούσαν την έκφραση στ' Πάτερ. Πιθανόν η έκφραση να σήμαινε στου Πάτερ με άκλιτο το Πατήρ, ως συνηθίζεται ακόμα και σήμερα στη νεολληνική, από την αρχαιόκλιτη κλητική του Πατήρ (παπάς). Ίσως πρωτοέγινε γνωστό ως ενδιαίτημα κάποιου μοναχού ή ιερέως ή το μοναστήρι του προϋπήρξε του χωριού.

Πότε πρωτοκατοικήθηκε δεν είναι εξακριβωμένο. Η κεντρική του εκκλησία της Αγίας Παρασκευής φαίνεται να χτίστηκε το 1550 και να αγιογραφήθηκε μετά το 1650 πιθανό από αγιογράφους της γνωστής αγιογραφικής σχολής του διπλανού χωριού Φορτοσίου. Ο νάρθηκάς της δεν αγιογραφήθηκε ποτέ και δίνει έτσι την εντύπωση έργου ημιτελούς. Η λοιπή αγιογραφία είναι εξαιρετικής βυζαντινής τέχνης με ποικιλία θεματική. Ο ναός ειναι βασιλική μετά τρούλου που στηρίζεται σε τέσσερις πεσσούς. Αν το χωριό έφτασε να χτίσει εκκλησιά μεγαλοπρεπή το 1500 σημαίνει πως είχε ήδη ζωή πολλών δεκαετιών αν όχι αιώνων. Αν λάβουμε υπόψη μας πως άλλες εκκλησίες της ευρύτερης περιοχής χρονολογούνται από το 1100 (Μοναστήρι Τσούκας), πρέπει να υποθέσουμε πως και το Πάτερο κατοικούνταν από πολύ παλαιότερα.

Ο ναός του αγίου Νικολάου στη βόρεια παρυφή του είναι νεότερος. Το Μοναστήρι της Ζωοδόχου Πηγής στα νότια και κοντά στα δυο πηγάδια από όπου υδρεύονταν το χωριό είναι του 17ου αιώνα.


Εκπαίδευση

Το σχολείο του είναι κτίσμα του 1888 με την επιγραφή "Γεροκωστοπούλειος Σχολή 1888". Είναι δωρεά του Αχιλλέα Γεροκοστόπουλου, υπουργού στην κυβέρνηση της εποχής, του ελεύθερου ελληνικού βασιλείου. Ο πατέρας του υπουργού Γεροκώστας ξενιτεύθηκε από το χωριό στην Πάτρα όπου πλούτισε ως έμπορος. Το σπίτι του στο χωριό σώζεται ακόμα ως είχε.

Στο σχολείο φοιτούσαν αγόρια κορίτσια ακόμα και την εποχή της τουρκοκρατίας που έληξε μόλις το 1912. Η φοίτηση ήταν τετραετής. Όσοι, αγόρια ή κορίτσια, ήθελαν μπορούσαν να συνεχίσουν στο Ελληνικό (ημιγυμνάσιο) στο διπλανό χωριό, το Καλέντζι. Στο χωριό ζούσαν τη δεκαετία του 1970-80 ακόμα γυναίκες που στο Ελληνικό είχαν διδαχτεί και γαλλικά. Είναι αξιοσημείωτο πως καθόλη τη διάρκεια του περασμένου αιώνα ο αναλφαβητισμός στο χωριό ήταν μηδενικός.


Κάτοικοι

Οι Πατεριώτες ασχολούνταν με την κτηνοτροφία κα τη γεωργία κυρίως, τη μαστορική από τις άλλες τέχνες, τη ραπτική και την τσαγγαρική. Μερικοί ξενιτεύονταν ακόμα και από τον 19ο αι. Ελάχιστοι είχαν ανώτερη ή ανώτατη εκπαίδευση πριν το 1950. Από το 1960 και εξής η πλειονότητα έχει γυμνασιακή εκπαίδευση τουλάχιστον. Τα τελευταία χρόνια δεν λειτουργεί το σχολείο λόγω ελλείψεως μαθητών. Οι μόνιμοι σήμερα κάτοικοι δεν ξεπερνούν τους 25. Παλαιότερα έφταναν με 25 σπίτια και τους 180. Το καλοκαίρι όταν γεμίζουν τα σπίτια που χρησιμοποιούνται ως εξοχικά φτάνουν σήμερα και τους 100 και το χωριό δίνει την εντύπωση ενός ανθηρού και ευημερούντος τόπου.


---

Γεροκωστόπουλος, Αχιλλέας

---

Δήμος Κατσανοχωρίων

Τ.δ. Φορτοσίου [ 208 ]

το Φορτόσιον [ 58 ]
το Κωστήτσιον [ 54 ]
η Νίστορα [ 23 ]
το Πάτερον [ 73 ]

Πρόγραμμα Καλλικράτης

Με το Πρόγραμμα Καλλικράτης το Πάτερο είναι οικισμός της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων της Περιφέρειας Ηπείρου, στον Δήμο Βορείων Τζουμέρκων στην Τοπική Κοινότητα Φορτοσίου της Δημοτικής Ενότητας Κατσανοχωρίων.

Νομός Ιωαννίνων : Δήμος, Κοινότητα

Ιωαννιτών | Αγίου Δημητρίου | Ανατολής | Ανατολικού Ζαγορίου | Άνω Καλαμά | Άνω Πωγωνίου | Δελβινακίου | Δωδώνης | Εγνατίας | Εκάλης | Ευρυμενών | Ζίτσας | Καλπακίου | Κατσανοχωρίων | Κεντρικού Ζαγορίου | Κόνιτσας | Λάκκας Σουλίου | Μαστοροχωρίων | Μετσόβου | Μολοσσών | Μπιζανίου | Παμβώτιδος | Πασαρώνος | Περάματος | Πραμάντων | Σελλών | Τζουμέρκων | Τύμφης |

Αετομηλίτσας | Βαθυπέδου | Βοβούσας | Διστράτου | Καλαριτών | Λάβδανης | Ματσουκίου | Μηλιάς | νησιού Ιωαννίνων | Πάπιγκου | Πωγωνιανής | Σιράκου | Φούρκας

Για πλήρη κατάλογο των πόλεων και οικισμών του νομού, δείτε επίσης : Διοικητική διαίρεση νομού Ιωαννίνων

Γεωγραφία της Ελλάδας

Γεωγραφία της Ελλάδας : Αλφαβητικός κατάλογος

Α - Β - Γ - Δ - Ε - Ζ - Η - Θ - Ι - Κ - Λ - Μ -
Ν - Ξ - Ο - Π - Ρ - Σ - Τ - Υ - Φ - Χ - Ψ - Ω

Χώρες της Ευρώπης

Άγιος Μαρίνος | Αζερμπαϊτζάν1 | Αλβανία | Ανδόρρα | Αρμενία2 | Αυστρία | Βατικανό | Βέλγιο | Βοσνία και Ερζεγοβίνη | Βουλγαρία | Γαλλία | Γερμανία | Γεωργία2 | Δανία | Δημοκρατία της Ιρλανδίας | Ελβετία | Ελλάδα | Εσθονία | Ηνωμένο Βασίλειο | Ισλανδία | Ισπανία | Ιταλία | Κροατία | Κύπρος2 | Λεττονία | Λευκορωσία | Λιθουανία | Λιχτενστάιν | Λουξεμβούργο | Μάλτα | Μαυροβούνιο | Μολδαβία | Μονακό | Νορβηγία | Ολλανδία | Ουγγαρία | Ουκρανία | ΠΓΔΜ | Πολωνία | Πορτογαλία | Ρουμανία | Ρωσία1 | Σερβία | Σλοβακία | Σλοβενία | Σουηδία | Τουρκία1 | Τσεχία | Φινλανδία

Κτήσεις: Ακρωτήρι3 | Δεκέλεια3 | Νήσοι Φερόες | Γιβραλτάρ | Γκέρνσεϋ | Τζέρσεϋ | Νήσος Μαν

1. Κράτος μερικώς σε ασιατικό έδαφος. 2. Γεωγραφικά ανήκει στην Ασία, αλλά θεωρείται ευρωπαϊκό κράτος για ιστορικούς και πολιτισμικούς λόγους. 3. Βρετανικό έδαφος μέσα στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Κόσμος

Αλφαβητικός κατάλογος

Hellenica World

Από τη ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org . Όλα τα κείμενα είναι διαθέσιμα υπό την GNU Free Documentation License